- Datajournalistiek

Duurzaamheid in economische groei?

Bij Duurzaam Ontwikkelingsdoel 8.1 (SDG) wordt er aandacht besteed aan het behouden of verbeteren van werkgelegenheid en aan waardig werk voor iedereen. Hierbij wil SDG Nederland de groei van de economie doortrekken waarin rekening wordt gehouden met de vermindering van de milieudruk. Na het dieptepunt in 2013 steeg het Bruto Binnenlands Product (BBP) overwegend,maar gebeurde dat op een duurzame manier?

BBP als graadmeter
Na 2013 nam het BBP toe. Maar hoe belangrijk is het BBP eigenlijk als maatstaf? Het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) beschouwt het als een belangrijke graadmeter, ook voor de SDG’s. Professor Daan van Soest, hoogleraar milieueconomie aan de universiteit van Tilburg en verbonden aan het Tilburgse Sustainability Center vindt echter dat we te veel waarde hechten aan het BBP: “Eigenlijk is het BBP een allesomvattende indicator over hoe goed het gaat met onze economie op het moment, maar dat betekent niet dat het inzicht geeft hoe goed het in de toekomst zou zijn. Het BBP is geen goede indicator van duurzaamheid.”

Vertrouwensindicatoren
Uit de data van het CBS Monitor Brede Welvaart 2019 blijkt dat over de periode 2013 tot en met 2018 het consumenten-, producenten- en ondernemersvertrouwen in de economie is gestegen. “De drie vertrouwensfactoren zijn indicatoren die iets zeggen over de beleving van mensen over de Nederlandse economie. Economische groei alleen is niet duurzaam als mensen niet het gevoel hebben hiervan mee te profiteren,” zo meldt het CBS.“Het is zo dat als het vertrouwen van consumenten hoog is, zij vaak ook meer consumeren dan in tijden waarin zij minder positief zijn. Hetzelfde geldt voor producenten; zij produceren meer in betere tijden.”Het CBS geeft weer in het rapport over het Economisch Herstel volgens de Conjunctuurklok (2016) dat de vertrouwensindicatoren doorgaans voorlopen op de economische schommelingen. Van 2013 tot 2018 is er overwegend een positieve stijging te zien bij de drie vertrouwensindicatoren. In het rapport geeft het CBS aan dat zo’n lange periode van positief vertrouwen niet vaak voorkomt. Ondanks dat we dus al een langere periode meer verbruiken door meer vertrouwen in de economie, produceren we duurzamer.

Duurzamere productie
Uit de data van het CBS blijkt dat vanaf 2013 de grondstoffenproductiviteit, de efficiëntie van het gebruik van grondstoffen, is toegenomen en dus duurzamer geworden. Er is een vooruitgang te constateren in het duurzaam produceren. Toch is de grondstoffenvoetafdruk,het mondiale verbruik van grondstoffen, over het algemeen toegenomen. Professor Van Soest zegt dat wanneer het grondstoffengebruik toeneemt en de productiviteit ook, het betekent dat de economie een groei doormaakt. “Die groei wordt voor een deel gerealiseerd door technische vooruitgang. De productiviteit is gestegen waardoor er dus ook een extra beslag op grondstoffen is.” Zo geeft hij aan dat het een vooruitgang is wanneer hetzelfde product gemaakt kan worden met minder materiaal.

Een voorbeeld volgens Van Soest: “Het materiaalverbruik van een pak koekjes neemt af. Er is minder materiaal nodig per eenheid product. Als de winstmarge iets toeneemt kan de prijs iets dalen. Vervolgens kan de totale productie toenemen, omdat het per pak koekjes net iets goedkoper is geworden. De vermenigvuldiging daarvan zegt of je meer of minder grondstoffen gebruikt. Er is meer vraag naar koekjes, dus als er niets zou veranderen, zouden er meer grondstoffen gebruikt worden. Maar er is een besparing van een hoeveelheid grondstoffen per pak en toch neemt de totale grondstoffenopslag toe. Dat betekent dat de wereld nog veel slechter was geweest als de productie was toegenomen, maar dat we – ondanks de productiviteitstoename – nog steeds zitten met iets meer grondstoffenopslag.”

Kortom, door het toegenomen vertrouwen in de economie, wordt er meer verbruikt.  Desondanks produceren we duurzamer. Er is meer vraag naar producten. Daardoor wordt er nuwel wat meer verbruikt, maar dat zou veel meer geweest zijn als er niet verduurzaamd was.

Infographic door Ivo van Ijzendoorn

Voor Duurzaam Bedrijfsleven
Stephanie Roggekamp, Eline Teunissen en Mirthe van Wijngaarden

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.