- Datajournalistiek, Evenementen, informatie en colleges

Bellingcat: van theorie naar de praktijk

Vrijdag 10 mei was ik aanwezig bij de eerste bootcamp van Bellingcat. Bellingcat heeft onder andere onderzoek gedaan naar de MH17, luchtaanvallen in Syrië en de huidige oorlogssituatie in Jemen. Samen met medestudenten, maar ook docenten en andere geïnteresseerden kregen we een inzicht in de werkwijze van Bellingcat. Zeven uur lang zaten we in een collegezaal en namen we nieuwe informatie tot ons. In de ochtend vertelde de Duitse Johanna Wild, Bellingcat-onderzoeker en trainer, over researchtechnieken. In de middag gaf de Amerikaanse Bellingcat-trainer en onderzoeker Charlotte Godart nieuwe inzichten in geolocation. Dinsdag 21 mei was ik aanwezig bij TEC Talks waar Daniëlle Arets (Lectoraat Journalistiek en Innovatie) ook bepaalde onderdelen van de bootcamp benoemde. Verder was ik donderdag 6 juni in Den Haag (Nieuwspoort) aanwezig bij Meet The Press met Eliot Higgins, de oprichter van Bellingcat. Hij vertelde over de gedachte achter en de werkwijze van Bellingcat. 

Bellingcat-oprichter Eliot Higgins tijdens Meet The Press.

Bellingcat werkt met open data-analyse. Er ligt online enorm veel informatie voor het oprapen. Bellingcat werkt transparant met hun bronnen en hun proces. Er staat zelfs online met welke tools Bellingcat werkt. Ze verzamelen dus in feite informatie die al beschikbaar is. Ze werken niet aan de hand van interviews, hacken of spionage. Die technieken behoren namelijk niet tot de OSINT: Open Source Information Intelligence. 

De stappen van Bellingcat zijn: identify, verify, amplify. Een doel is om het vertrouwen van open data-bronnen te vergroten. Maar volgens Higgins gaan hier jaren overeen. Daarnaast is het zo dat sommige mensen Bellingcat als een samenzwering zien door hun samenwerking met meerdere landen, organisaties en instanties. Higgins: “Sommige mensen willen het nu eenmaal gewoon niet geloven.” In veel landen is open data-analyse nog helemaal niet bekend, dus dat geeft mogelijkheden voor onderzoek, aangezien zij nog niet bewust zijn van de informatie die online staat. Bellingcat kijkt niet naar één specifiek iets, maar naar het totale plaatje van een bepaald onderwerp wat ze onderzoeken. 

De OSINT-tools waarmee Bellingcat werkt.

Tips

Hieronder volgen besproken onderwerpen en tips voor het verifiëren van informatie.

Gebruik meerdere zoekmachines. Elke zoekmachine geeft namelijk andere resultaten. Denk aan Google, Yandex, Bing, Baidu, DuckDuckGo. 

Getuigen. Houd in gedachten: wat zou een getuige zeggen? “Ik zag…” 

Werk met tekens in de zoekbalk
– min: Specifieke zoekresultaten. Bijvoorbeeld: Jaguar -car -brand. Dan krijg je zoekresultaten van de jaguar als dier. 
*…* wildcard: Heel specifiek zinsdeel om een gedeelte in te vullen van de zin die je niet weet.
site:Deze functie zal alleen zoekresultaten tonen van de site die je hierachter typt + een andere zoekterm. Dit betekent dat je specifieke zoekresultaten kan zoeken op specifieke websites. 
filtype:Zoeken voor specifieke bestandsnamen, zoals xls (Excel), docx (Word), pdf, spreadsheets.
related:sitenameDit laat hetzelfde algoritme van vergelijkbare websites zien. 

Combineren is ook mogelijk. Denk aan filetype:xls “for internal use only”.Dan krijg je dus Excel-bestanden waarin genoemd wordt dat het alleen voor intern gebruik is (gevoelige documenten). 
Het duurt even voordat je zo leert zoeken. Maar door dit elke dag te doen, zal het uiteindelijk automatisch gaan. 

Informatie zoeken over personen
Zoek naar kleine, verschillende stukjes van een individu en houd er rekening mee dat niet alle sociale netwerken ‘eerlijk/gelijk’ zijn gecreëerd. 
– Identificeren om het uit te zoeken: check de foto.
– Breng het allemaal bij elkaar: een volledig beeld van een individu. Gebruik hiervoor sites die verschillende informatie bij elkaar brengen, zoals Pipl, Spokenow, MyLife, spokeo (in de VS erg bruikbaar). Maar wees ook sceptisch. De sites zullen niet checken of de informatie klopt, ze importeren die alleen. 

Gebruikersnamen
– Mensen neigen ernaar om dezelfde gebruikersnamen te gebruiken voor verschillende sociale netwerken. Want hoe meer verschillende namen je gebruikt, hoe moeilijk het te onthouden valt. “Mensen zijn lui.” 
– Oude accounts kunnen erg bruikbaar zijn voor onderzoekers. Hoe was het individu in het verleden? 
– Goede site voor gebruikersnamen in het algemeen: namechk.com 

Verificatie checklist
– Originele bron
– Wie is de bron van het materiaal?
– Waar is het materiaal geschoten?
– Wanneer is het materiaal geschoten?
– Wat is de motivatie achter de publicatie van het materiaal (denk aan politieke redenen)
– Handige site met verificatietools: https://start.me/p/ZNLPYO/verification-tools

Facebook

Voor Facebook-accounts zijn er trucjes om achter gebruikersnamen te komen:
– Voer een e-mailadres in (van de persoon die je onderzoekt) en een willekeurig wachtwoord. Check of er al een account op dit e-mailadres bestaat. Tip: je kunt je voordoen dat je je wachtwoord bent vergeten om meer informatie te krijgen. Hetzelfde geldt voor de laatste twee cijfers van een telefoonnummer die verschijnen. Maar de persoon in kwestie wordt dan wel gealarmeerd.
– Creëer een Facebook-pagina. Geef andere mensen een pagina-rol. Facebook laat dan het account (gebruikersnaam) zijn van die mensen die gerelateerd zijn aan het e-mailadres.

Weetjes over Facebook:
– Apps zijn minder goed beveiligd dan op je desktop. 
– Facebook verandert regelmatig de zoekfunctie. Soms zal je methode werken, maar soms ook niet. Zorg ervoor dat je meerdere Facebook-accounts hebt, want bij elk account werkt de zoekfunctie anders, aangezien Facebook is gepersonaliseerd. Maar het is wel verdacht als je geen vrienden hebt, want dan kan je account geblokkeerd worden door Facebook. 
– Zet de taal op English (US). Dat werkt beter voor research. 
– Je kan verschillende SIM-kaarten gebruiken. 
– Via een link kan je meerdere zoekresultaten krijgen dan wanneer je het handmatig intypt in de zoekbalk. Het is in feite dezelfde zoekfunctie, maar je krijgt andere resultaten. Creëer een link in een beter gestructureerde manier, zodat het niet is gebaseerd op je eigen persoonlijke account. 
– Accounts van terroristen worden snel verwijderd door Facebook. Dus wees er snel bij als je in kader van een aanslag deze mensen onderzoekt. 

Een voorbeeld van een Facebook-link:
– Je wilt mensen zoeken die nu in Utrecht wonen. Dan maak je de link aan: https://www.facebook.com/search/str/Utrecht/pages-named/residents/present/intersect
Je kan woorden veranderen om Facebook te controleren. Verander bijvoorbeeld ‘present’ in ‘past’ en je krijgt dan een lijst te zien van mensen die vroeger in Utrecht hebben gewoond.
– 
Als je mensen wilt zoeken, maak je bijvoorbeeld voor Tim Smith de volgende link aan:https://www.facebook.com/search/str/Tim%20Smith/users-named/intersect.
%20 betekent in programmeertaal ‘en’. 
– Facebook Search Tool creëert dezelfde url-link en andere opties in de database: https://inteltechniques.com/menu.html
Update: 6 juni is deze site offline gehaald vanwege DDOS-aanvallen en andere redenen.
– Een veelgebruikte opbouw van een Facebook-url: facebook.com/first.last.1 of facebook.com/first.last1
– Onderzoek over politiek of de advertentiemarkt: https://www.facebook.com/ads/library

Twitter

Voor onderzoek is Twitter een bruikbaar platform als je bijvoorbeeld kijkt naar actuele onderwerpen. Een voorbeeld daarvan is live monitoring. Dat houdt in: een evenement in real-time volgen en data verzamelen. Andere handige tools van Twitter zijn Twitter Lists en Tweetdeck.

Twitter Lists
Kunnen openbaar of privé. (@username/listname). Zo kan je bij relevante onderwerpen de juiste personen zoeken. Er bestaat ook Twitter List Copy en dat is gevaarlijk voor vertrouwelijke research. Mensen weten namelijk niet dat hun lijst is gekopieerd.

Tweetdeck zorgt ervoor dat de vele tweets naar jouw wensen verschijnen:
– Je rubrieken organiseren (ook voor de vertalingen van tweets). 
– Retweets uitsluiten, in verband met dubbele tweets die dan voorbijkomen.
– Relevante hashtags vinden.
– Filteren op type, gebruiker, locatie, datum en de media binnen de tweet. Let op bij de locatie-instellingen: gebruik die niet bij de zoekfuncties. Hierdoor zal er namelijk alleen gefilterd worden op mensen die actief hun locatie hebben aangezet bij hun tweet. Gebruik: “geocode:coordinate,coordinate,Xkm search term” (spaties ertussen verwijderen). Die is namelijk gebaseerd op de device/gps van de telefoon. 
– Tekens gebruiken in de zoekbalk, zoals:
Een asterisk (*): “Donald Trump is *”
Or/and: “x OR y”, “x AND y”
Bepaalde woorden uitsluiten: “x NOT y” or “x-y”
– Sneltoetsen:
A: een nieuwe rubriek toevoegen
S: search
1-9: naar een andere rubriek springen

Tips voor andere sociale netwerken
– Vul “www.instagram.com” in als een zoekterm. Zelfs een Instagram-account dat privé is, verschijnt dan. 
– “pscp.com” invullen als zoekterm. Een handige site over huizen en onroerend goed. 
– Botometer geeft een goede indicatie hoeveel bots en op een account zitten (hoe meer, hoe groter de kans dat het account nep is). Maar het is niet altijd even accuraat. 
– Snapchat bewaart alle url’s, ook na 24 uur. Gebruik dit in Chrome. Download een video van Snapchat en voilá. 
– InVID & Twitter Advanced Search kun je gebruiken om een specifiek onderwerp te verkleinen.

Via Snapchat video’s opslaan

Geolocatie

Aan de hand van een foto of video kan je de locatie achterhalen. De kleinste details kunnen belangrijke eigenschappen van een locatie verraden. Om te checken of een foto al eens eerder is geplaatst (in kader van fake news: is de juiste foto gebruikt in de juiste context?) kun je Reverse Image Search (via Google, Yandex et cetera) of Tineye.com gebruiken.

Handige sites voor geolocatie:
– Google Maps en Google Earth
– Yandex Maps
Wikimapia: locaties zijn benoemd en geolocated door gebruikers. 
Sentinel Hub: heeft een lage resolutie. Kan vooral gebruikt worden voor grote dingen zoals een bosbrand of een vervuilde rivier. Sentinel Hub kan worden gedaan in de EO Browser. Ook kunnen er timelapse video’s mee gemaakt worden. Ook een goede is Sentinel Hub Playground.
Fires.ru: hitte gedetecteerd vanuit de ruimte. Denk hierbij aan brand of grote explosies. Er is ook historische data op te vinden. 
Suncalc.org. Deze site berekent waar de zon stond (tijdstip) op het moment van de genomen foto of video. 
Amnesty YouTube Dataviewer: maakt automatisch screenshots van een video. Handig om zo de geolocatie te achterhalen. 

Geolocation in de praktijk
Naar aanleiding van alle bovenstaande tips en informatie heb ik me verdiept in geolocation. Via het Twitter-account @quiztime (Bellingcat-onderzoeker Christiaan Triebert is hier onderdeel van) wordt er elke werkdag een foto online gezet met de vraag: ‘Waar is dit?’ Het varieert van makkelijke (bijvoorbeeld als er een straatnaam op de foto staat) tot moeilijke. Hieronder twee voorbeelden die ik samen met Stephanie, Cédric en Eline heb uitgezocht. Het is bijzonder om te zien dat iedereen andere dingen opmerkt. 

Foto 1: 14 mei

Stappenplan foto 1
1. Reversed Image gezocht op Google, Yandex, Bing en DuckDuckGo: geen resultaat.
2. Wat is er te zien op de foto? Een tv-schotel (industrieterrein?) en auto’s. Naam op de touringcar-bus gezocht: iets met een umlaut, ‘heiten’ en ‘in Bus’. Dat zal wel Duits zijn, dus het zoekgebied wordt al kleiner. Zoeken op Google op “zörtlichheiten” en krijg de suggestie: “Zärtlichkeiten”. Een Duitse band die op tour is onder de naam “Zärtlichkeiten im Bus”.
3. Ik zoek op Google “Zärtlichkeiten im Bus” en kom terecht bij een Facebook-post waarin de MDR (Mitteldeutscher Rundfunk) wordt genoemd. En daar staat dat Zärtlichkeiten langs komt bij de MDR om 23:35 uur in Leipzig.
4. De MDR in Leipzig checken op Google Maps en het gebouw op de foto komt overeen met Google Streetview. Gevonden!

– Coördinaten: MDR Mitteldeutscher Rundfunk in Leipzig. 51.315556, 12.385829. Ook bevestiging van @quiztime via Twitter. 
– Tijd: 16 minuten en 32 seconden.

Foto 2: 21 mei. Vanuit welk gebouw is deze foto genomen (+ verdieping)?

Stappenplan foto 2
1. Reversed Image gezocht op Yandex: meerdere resultaten. Onder andere Chicago, Gran Canaria en andere landen komen voorbij.
2. Inzoomen op de details. Per balkon is er een wit hek, vier ramen en onderaan is een klein geel puntje te zien. De flat in Chicago komt daarmee overeen. 

De flat in Chicago komt overeen met die van de foto.

3. Welke flats kijken uit op de flat op de foto: meerdere. Dus analyseren hoe de flat eruitziet van het appartement zelf. Een grijze muur, wit/gele muur en het licht komt van zowel de voorkant (uitzicht) als aan de zijkant (reflectie in zwarte raamkozijnen). 
4. Flat gevonden! Het moet de eerste verdieping zijn aan de rechterkant, aangezien daar als enige appartement het licht van beide kanten komt en er een grijze muur is. 

– Coördinaten: Chicago, 55W Wacker Dr, 41.886682, -87.630093 
– Tijdsduur: 21 minuten

Gevonden!

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.