- Datajournalistiek, Reflectie

Reflectie Duurzaam Bedrijfsleven

Kennismaking
Op 25 april kwam algemeen directeur Yoeri van Alteren (bekend van deze KPN-reclame met zijn eigen dochter) van Duurzaam Bedrijfsleven langs in het Deprez-gebouw. Hij vertelde over de werkwijze van zijn business- en journalistiekplatform. Hij bracht direct zijn enthousiasme op mij en andere medestudenten over. De eerste dag na de meivakantie ging ik met een groepje naar de redactie van Duurzaam Bedrijfsleven in Amsterdam. We kregen eerst vanuit de redactie te horen waar ze zich zoal mee bezig houden. Thema’s als recycling en SDG’s kwamen voorbij. Mijn interesse ligt niet zozeer bij duurzaamheid of ondernemen, maar ik zag meerdere mogelijkheden om mezelf te ontwikkelen bij deze samenwerking. Inmiddels waren Cédric, Stephanie, Eline en ik (Karlijn sloot zich ook bij ons aan) ons aan het verdiepen in datajournalistiek en ontstond het idee om deze samenwerking daarmee te kunnen combineren. Afzonderlijk van elkaar deelden wij in tweetallen op de redactie ons plan en er was direct enthousiasme van hun kant. Ik ben wel drie uur op de redactie gebleven om te netwerken en voelde me enorm op mijn gemak. Ik zag het helemaal zitten. 

Inlezen
In dezelfde week gingen we brainstormen over mogelijke onderwerpen voor artikelen. We keken naar de partners van Duurzaam Bedrijfsleven en bestudeerden het tijdschrift en de site. Een week later kwam content directeur Joyce de Thouars langs om met ons de ideeën te bespreken. Zij vertelde dat er nog dezelfde week een rapport van het CBS gepubliceerd zou worden over de SDG’s. De SDG’s staan voor zeventien Sustainable Development Goals (vertaald: Duurzame Ontwikkelingsdoelstellingen) en zijn opgesteld door de Verenigde Naties. Dit was voor ons volledig nieuw terrein. Na de publicatie van Monitor Brede Welvaart & Sustainable Development Goals 2019 door het CBS, was er een bijeenkomst van mensen uit het bedrijfsleven, NGO’s en de overheid in Den Haag. Hier zijn Cédric en Stephanie naartoe geweest om meer informatie te verzamelen. De rest van de groep las het CBS-rapport globaal door. Er werd een taakverdeling gemaakt en iedereen nam een beperkt aantal SDG’s op zich. Ik bestudeerde gendergelijkheid, klimaatactie en onderwijs op basis van informatie van (inter)nationale sites en de data van het CBS. Ik maakte bij elk onderdeel een trendlijn en bekeek welke onderdelen pasten bij het bedrijfsleven. Onze uitkomsten bespraken we met elkaar. Niet alle SDG’s hadden een link met het bedrijfsleven, dus we besloten een paar te schrappen.

Inlezen over SDG’s en ineens zie je ze overal.

Plan 1.0
Onze hoofdvraag was: hoe ontwikkelen Nederlandse bedrijven zich op het gebied van de Sustainable Development Goals sinds 2016, vergeleken met het gemiddelde van Nederland? We wilden kijken naar verschillende bedrijfssectoren; zoals banken, supermarkten, telecom, energieleveranciers, horeca, vervoermaatschappijen en luchtvaartmaatschappijen. Zo konden er meerdere invalshoeken worden ingenomen en konden meerdere bedrijven – bijvoorbeeld partners van Duurzaam Bedrijfsleven – worden uitgelicht. Onze focus lag op de ‘toplaag’ van de bedrijven in een sector. Informatie wilden we halen uit jaarverslagen van bedrijven wat betreft hun ontwikkeling op de SDG’s. Een voorbeeld: de cijfers/uitkomsten van een Nederlands bedrijf (bijvoorbeeld een partnerbedrijf van Duurzaam Bedrijfsleven) vergelijken met die van het gemiddelde in Nederland (de cijfers van het CBS). Welke SDG’s springen er bij dat bedrijf uit? Of: twee bedrijven uit dezelfde sector met elkaar vergelijken. Stel dat er nog informatie uit het jaarverslag mist, dan kan er om aanvullende data worden gevraagd bij een partner van Duurzaam Bedrijfsleven, aangezien de stap daar al kleiner is dan bij een niet-partner. 

Plan 2.0
Maar na overleg met Joyce besloten we het toch anders aan te pakken. Zij wilde wel een focus op sectoren, maar ook een uitgebreide analyse van de CBS-data. Joyce: “Op basis van jaarverslagen kunnen jullie het niet redden, er moeten dan ook interviews worden afgenomen. Het is lastig om een conclusie te trekken op alleen vergelijking van een paar jaarverslagen. Dan kan je alleen de focus leggen op grote bedrijvend en dat willen we niet.”

Er ontstonden meerdere ideeën:
– Specifieke uitschieters van de SDG’s uitkiezen en dan kijken hoe één bedrijf (of wellicht twee, of drie) het daarop doet. Dit kan wellicht gekoppeld worden aan een sector. Per sector de voorlopers uitlichten, dat is niet kwantitatief.
– Een analyse van de CBS-data, kijkend op heel Nederland. Een helikopter-overview: van Nederland, dan naar het bedrijfsleven en dan naar het bedrijf. 
– Met welke SDG’s is het bedrijfsleven aan de slag gegaan? En welke sectoren hebben de SDG’s omarmd en welke nog niet?
– Bedrijven eruit pikken die een voorloper zijn. Dat betekent diepgaande research: waar zijn ze mee aan de slag gegaan en wat hebben ze bereikt? (uitdagend)

  • Op basis van jaarverslagen, maar dan moet je nog bijvoorbeeld interviewen.
  • Meerdere bedrijven met elkaar vergelijken.

We wilden het vooral niet te groot maken, omdat het al zo’n uitgebreid onderwerp is en vergelijken dan lastig wordt. Daarnaast hadden we nog maar een maand de tijd vóór de deadline. We splitsten ons weer op en ik ging samen met Eline en Stephanie aan de slag met de CBS-data om te oefenen. Onze hoofdvraag: Hoeveel is Nederland erop vooruitgegaan met de ontwikkeling van de SDG’s de afgelopen jaren? We stelden een plan van aanpak op, maar toen veranderde alles weer.

Werken op de redactie van Duurzaam Bedrijfsleven

Plan 3.0: het definitieve plan
Het concept voor de mail was al uitgetypt. We waren klaar om aan de slag te gaan met de uitblinkers en verbeterpunten van SDG’s in Nederland. Maar we riepen nog even snel Devid erbij om hem als onderzoeksjournalist een blik te laten werpen op ons plan. Hij kwam al snel tot de conclusie dat we het weer te groot hadden gemaakt. Na een uur met hem overlegd te hebben, kwamen we uit op het volgende plan:
SDG 8.1 (waardig werk en economische groei) uitwerken. Opzoeken wat de kenmerken van kwantitatief onderzoek zijn en wat verschillende meetniveaus inhouden. Per subdoel van SDG 8.1 kijken naar de eenheid, meeteenheid, centrummaat, stijging/daling en opvallende uitkomsten.  

Binnen een week hadden we ons ingelezen in materie over statistiek, kwantitatief onderzoek en jargon over de economie. Ik had na de middelbare school gezworen om nooit meer om te kijken naar economische termen, maar dat liep dus even anders. Verrassend genoeg begreep ik elke dag weer wat meer en uiteindelijk kon ik ook aan andere mensen uitleggen wat de data inhield. Dat is een teken dat het goed gaat. Want als de journalist niet snapt waar hij over schrijft, dan kan de lezer het al helemaal niet begrijpen.

We gingen aan de slag met het verzamelen van quotes en informatie voor ons artikel. We hebben meerdere SDG’s experts benaderd, net als economen en het CBS. Vooral het CBS en één econoom hebben ons enorm veel geholpen. We zijn een volle twee weken bezig geweest met het uitwerken van alle informatie tot één artikel. Ondertussen hebben we ook regelmatig Joyce benaderd – door te bellen en langs te gaan op de redactie – voor feedback en uitleg. Ten slotte is zij ook een expert op het gebied van duurzaamheid gekoppeld aan het bedrijfsleven. Na een tijdje waren we aan het zwemmen in onze eigen informatie. Joyce zorgde ervoor dat we weer wisten wat we wilden en benadrukte dat onze invalshoek meer op duurzaamheid moest liggen, in verband met de doelgroep. (Die doelgroep houdt overigens in: mensen die actief zijn in de bedrijfswereld en al enige kennis hebben van jargon en ontwikkelingen binnen het bedrijfsleven.) Een voorbeeld: de vertrouwensindicatoren koppelen aan duurzaamheid en ons meer bezighouden met de productie van de industrie. En als uitgangspunt: hoe verhouden de gevolgen (van de stijging van het BBP) zich tot een bijdrage aan de SDG’s? Hoe wordt er rekening gehouden met duurzaamheid en productiviteit? 

Reflectie
Een artikel (‘Duurzaamheid in economie groei?’) en een Infographic (gemaakt door Ivo van Ijzendoorn) volgden. Ik ben ontzettend trots op deze productie. Ik had nooit verwacht dat ik al direct voor het werkveld aan de slag kon gaan met datajournalistiek. We kregen vanuit de redactie van Duurzaam Bedrijfsleven de tijd en ruimte om te experimenteren en te proeven van een totaal nieuw vakgebied. En ik had nooit gedacht dat ik een inhoudelijk artikel over economische groei zou schrijven en al helemaal niet dat die gekoppeld aan duurzaamheid zou zijn. In februari willen we onze samenwerking met Duurzaam Bedrijfsleven doorzetten (maar dan niet meer op vrijwilligersbasis).

De Infographic

Feedback van de doelgroep
Met toestemming van Duurzaam Bedrijfsleven hebben we daarnaast zeventien mensen uit hun doelgroep via Facebook benaderd voor feedback. (We hebben gekeken naar de mensen die actief en inhoudelijk reageerden op de Facebook-pagina van Duurzaam Bedrijfsleven.) Twee mensen hebben gereageerd, waaronder iemand die bij het Rijksinstituut voor Volksgezondheid & Milieu heeft gewerkt. Hieronder de uitkomsten:
– Er mist een link naar werkgelegenheid.
“Heel kort artikel voor zo’n groot vraagstuk. Dan ontbreekt al snel een goede analyse en jump je naar conclusions. Daarmee is de waarde van het artikel zeer beperkt en wordt het meer een statement.” Hier kan ik me deels bij aansluiten. Het is een relatief kort artikel voor zo’n groot onderwerp, maar we hebben niet alle gebruikte bronnen en informatie vermeld in het artikel zelf. Die transparantie is dus een verbeterpunt. Dat kan bijvoorbeeld worden opgelost door met linkjes te verwijzen naar de bronnen. 
– Beide personen gaven aan dat ze het artikel begrepen, maar dat ze niet weten of dat het voor iedereen goed te lezen is. Dat was precies ons doel: Duurzaam Bedrijfsleven heeft een specifieke doelgroep.

Competenties
– Publieksgerichtheid: We hebben gewerkt voor een specifieke doelgroep. Daarnaast is er in het artikel doorverwezen naar de rapporten door middel van een link. We hebben aan de doelgroep feedback en verbeterpunten gevraagd. 
– Research: We hebben meerdere invalshoeken bedacht voor verschillende concepten en de uiteindelijke productie. We hebben verschillende SDG- en CBS-rapporten, (inter)nationale websites en het boek ‘Economie in het nieuws’ doorgenomen om informatie te verzamelen. Daarnaast hebben we meerdere experts binnen de economie en SDG’s geraadpleegd om informatie duidelijk en betrouwbaar te verwerken in onze productie.
– Produceren: We hebben het artikel en de Infographic afgestemd op een specifieke doelgroep. Beide producties zijn zowel geschikt voor het tijdschrift als de site van Duurzaam Bedrijfsleven. 
– Vernieuwen: Een Infographic zorgt ervoor dat de ingewikkelde inhoud op een begrijpelijke manier wordt weergegeven. Door voor een opdrachtgever te werken die thuis is in dit vakgebied, konden we onszelf ontwikkelen als datajournalisten voor dit specifieke onderwerp.
– Reflecteren: Onder begeleiding van Duurzaam Bedrijfsleven hebben we data-onderzoek gedaan naar SDG 8.1 in het Nederlandse bedrijfsleven. Daarnaast hebben we ons ingelezen in de bijbehorende literatuur en de doelgroep en de opdrachtgever om feedback gevraagd.  

Schriftelijke bronnen

Titel: Economie in het nieuws
Auteur: Paul van der Clingel
Uitgeverij: Boom Lemma uitgevers
Druk: 2eeditie, 2010, Den Haag
295 pagina’s

Titel: Wat is onderzoek? Praktijkboek voor methoden en technieken
Auteur: Nel Verhoeven
Uitgeverij: Boom Lemma uitgevers
Druk: 5eeditie, 2014, Den Haag
428 pagina’s

Conjunctuurklok
SDG Nederland
CBS SDG’s Nederland
Monitor Brede Welvaart & SDG’s
Kwantitatief onderzoek: 1, 2 en 3
Verenigde Naties

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.